160 dagen

Even geleden zat ik met de jongens aan tafel te eten en vroegen we ons af hoeveel dagen Koos nu eigenlijk niet meer bij ons is. Dat bleken er 160 te zijn. Gek genoeg bemoedigde dat feitje ons. Al 160 dagen is het ons gelukt om verder te leven, om de dagelijkse beslommeringen op te pakken, om te schakelen tussen verdriet, gemis en vreugde. We hebben al allerlei leuke dingen gedaan met z’n vieren en met mensen om ons heen. We maken plannen voor het jaar wat voor ons ligt. Het kan! Ik weet zeker dat we ons alle vier zorgen hebben gemaakt over hoe ons leven eruit zou komen te zien zonder Koos in ons midden. Maar het heuglijke feit dat we inmiddels 160 dagen op weg zijn en onze draai aardig gevonden hebben maakt ons dankbaar en geeft moed. En niet te vergeten: we hebben de Kerst en Nieuw dagen overleefd.

De jongens letten goed op mij, daar ben ik mij van bewust. Hoe reageert m’n moeder, wat doet zij op een dag, komt er nog visite vanavond? is een terugkerende vraag. Nu alles anders is, ben ik hun houvast.
Nu alles op de schop is, heb ik keuze waar ik begin met bouwen. En ik kies er voor om er voor de jongens zijn. Daarmee kies ik er ook voor om er voor mijzelf te zijn. Want als ik er niet ben hebben zij mij ook niet. Naast de dagelijkse routines, die op dit moment voor ons gelden -naar school gaan, huishouden, sporten, werken- kies ik voor energiegevers. Simpelweg omdat ik geen reserves heb om anders te doen. Het verdriet en het gemis is er elke dag, maar ik denk dat daar ruimte aan geven, het accepteren en het overleven voor mij op dit moment de beste tactiek is.
Het lijkt of de druk van ‘moeten’ die daarmee weg valt juist zorgt voor pure, gezellige, waardevolle ontmoetingen en momenten. En ja, ik doe ook dingen waar ik geen zin in heb of niet naar uitzie, maar waarvan ik overtuigd ben dat ze goed zijn om te doen en waar je achteraf trots op kunt zijn: zoals was opvouwen, de parapluboom in de tuin snoeien, of bepaalde gesprekken aangaan.

Oudejaarsavond hebben we het heel gezellig gehad met een groep lieve vrienden. Terwijl we in de nieuwjaarsnacht buiten stonden om al het vuurwerk de lucht in te schieten begon er een bezinningsmoment (zoals wel vaker). Het leven met Koos hoort bij 2019, dit nieuwe jaar 2020 kent Koos niet, hij heeft er geen dag van beleefd en wij geen dag met hem. Koos verkeert in hele andere tijdszones. De eerste week van het nieuwe jaar heb ik hier veel verdriet en pijn van gehad. De gebrokenheid voelde ik in elke vezel.
Langzaam begon het gevoel te veranderen. Koos is er wel in 2020. Hij krijgt een nieuwe plek in mijn hart, en ik voel deze verandering gebeuren van binnen. Het is een ere-plek, die verbonden is met alle andere plekken. Ik leef verder hier op aarde, en kies ervoor om met vallen en opstaan mijn weg te vinden. Dat uitspreken helpt. Ora et labora.
Zoals de jongste zo mooi verwoordde op de dag van Koos zijn begrafenis: wij zijn nog aan het kamperen, papa is thuis /////